Kapitulli VII: Vetëkontrollimi i gjinjve

7.1. Hyrje

Më së paku që mund të bëjë një grua për vetveten është që vetë t’i kontrollojë gjinjtë e saj një herë në muaj. Vetëkontrollimi i gjinjve është metoda e parë dhe më e përhapur për zbulimin e hershëm të ndryshimeve në gji. Për shkak të mënyrës së thjeshtë të realizimit, paraqet metodën themelore në vargun e ekzaminimeve për zbulimin e hershëm të kancerit të gjirit.

Kanceri i gjirit është i pranishëm 2 deri në 8 vjet para se të hetohet ose të diagnostikohet. Për këtë shkak, sa më herët të fillojë të bëhet vetëkontrollimi i gjinjve aq më herët mund të zbulohen ndryshimet që mund të ndihmojnë për diagnostikimin e hershëm të kancerit të gjirit. Vetëkontrollimi i gjinjve duhet të fillojë të praktikohet që në moshën 20-vjeçare, por jo më vonë se mosha 25-vjeçare. Qëllimi i vetëkontrollit të gjinjve është që gruaja të mësojë ndërtimin normal të gjinjve të saj. Duke e njohur formën, madhësinë dhe ndërtimin normal të gjinjve, ajo do t’i he-tojë më lehtë në të ardhmen ndryshimet eventuale dhe do të mund t’i ndërmarrë me kohë veprimet e nevojshme të mëtutjeshme.

Vetëkontrollimi i gjinjve duhet të kryhet një herë në muaj, përafërsisht çdo muaj në të njëjtën kohë. Është më së miri të bëhet në mëngjes ose në mbrëmje. Gratë me cikël të rre­gullt menstrual duhet ta bëjnë vetëkontrollimin e gjinjve nga dita e 5-të deri ditën e 10-të të ciklit menstrual. Megjithatë, këshillohet që të bëhet rutinë vetëkontrollimi i gjinjve në ditën e fundit të ciklit menstrual. Kjo periudhë është e përshtatshme edhe për ekzaminimin mamografik, si edhe për ekzaminim ultrasonografik.

Kujdes, dita e parë e menstruacioneve është dita kur fillojnë gjakderdhjet menstruale. Kjo periudhë e ciklit menstrual është momenti kur gjinjtë janë më pak të ndjeshëm. Gratë me cikël të parregullt menstrual dhe ato në periu­dhën e postmenopauzës mund të zgjedhin vetë cilëndo ditë në muaj për ta bërë vetëkontrollimin e gjinjve, por duhet të respektohet gjithmonë data e njëjtë. Kohëzgjatja normale e vetëkontrollimit të gjinjve duhet të sillet nga 15 - 30 minuta.

Vetëkontrollimi i gjinjve kryhet në dy pjesë. Pjesa e parë është vështrimi i gjinjve dhe pjesa e dytë është prekja ose palpimi i gjinjve. Vetëkontrollimi i gjinjve mund të bëhet para pasqyrës, në pozitë të shtrirë në një sipërfaqe të fortë dhe nën dush gjatë larjes.